Huntington; binnen 10 jaar een medicijn?

Frank van Neerbos/ september 7, 2016/ Nieuws/ 0 comments

Wat is Huntington?
Huntington’s ziekte is een genetisch overdraagbare ziekte die recessief voorkomt. Als een van de ouders Huntington heeft dan is de kans 50% dat het kind het ook heeft, maar omdat er nog geen medicijn voor is werd de ziekte voornamelijk verzwegen. De ziekte ontstaat door een mutatie in het Huntingtine eiwit waardoor het schadelijk wordt.

Het eiwit wordt langer door deze mutatie waardoor het gaat klonteren. Symptomen van Huntington is als het hebben van drie verschillende ziekten tegelijkertijd; namelijk ALS, Parkinson en Alzheimer.  Het duurt gemiddeld 15 tot 20 jaar voordat de patiënt niets meer zelf kan en de ziekte ontstaat meestal rond de 40e levensjaar. In 10% van de gevallen kan het echter ook bij kinderen en jongvolwassenen voorkomen. Bij kinderen zijn de symptomen net iets anders en vordert de ziekte sneller dan bij volwassenen.

Waar zijn we in het onderzoek naar een medicijn?
In Nederland is er een campagne opgestart, genaamd ‘doodgezwegen’ waar geld binnengehaald wordt voor onderzoek naar een medicijn voor Huntington. Het onderzoeksteam dat dit heeft opgesteld doet onderzoek naar drie verschillende mogelijkheden voor een geneesmiddel.
Het team probeert de aanmaak van het schadelijke eiwit tegen te gaan. Dit blijkt zeer lastig omdat de mutatie aan het begin van het DNA zit. Verder is het normale Huntingtine eiwit nodig om te overleven.

Tijdens onderzoeken hebben ze ontdekt dat het langere Huntingtine eiwit pas echt schadelijk wordt zodra het in kleinere stukjes wordt geknipt. Daardoor zijn ze onder andere op het idee gekomen de code voor die knipplaatsen uit het mRNA te halen om te voorkomen dat het schadelijke Huntingtine in kleine stukjes wordt geknipt.
Om dit te kunnen doen heb je iets nodig (onderzoeker Roon-Mom ontwerpt hiervoor moleculen) die specifiek het Huntingtine eiwit kunnen herkennen. Hier ligt weer het probleem dat we ook het normale Huntingtine aanmaken en nodig hebben om te kunnen overleven.
Roon-Mom onderzoekt hier dus ook hoe de productie van het normale Huntingtine eiwit hoog genoeg kan worden gehouden terwijl de aanmaak van het schadelijke Huntingtine eiwit omlaag wordt gebracht.

Naast dit onderzoek wordt er ook onderzocht hoe er kan worden voorkomen dat het schadelijke eiwit gaat klonteren. Dit kan door zogenaamde chaperonne eiwitten. Deze komen van nature voor in onze cellen en dienen ertoe eiwitten te hervouwen zodra er iets is misgegaan tijdens de eerste vouwing. Harrie Kampinga doet hier onderzoek naar en zij heeft ontdekt dat er een groep chaperonne eiwitten is op een effectieve manier de klontering van het Huntingtine eiwit kunnen tegengaan. Zij heeft ook ontdekt dat een verhoging van de expressie van deze eiwitten ervoor kunnen zorgen dat muizen niet worden geboren. Wordt de expressie echter alleen in de hersenen verhoogt zijn er bij volwassen muizen nog geen nadelige effecten te zien. Dit is goed nieuws omdat bij Huntington vooral schade in de hersenen voorkomt.

Tegelijkertijd zit er ook een nadeel aan dit onderzoek, namelijk dat die eiwitexpressie ook wordt verhoogd in tumorstamcellen. Hierdoor wordt de kans op kanker ook verhoogt. Daarom heeft Kampinga nog een alternatief.

Ze doet ook onderzoek naar hybride moleculen. Deze moleculen dragen het werkzame deel van een chaperonne eiwit en kunnen door de bloed-hersenbarrière heen. Dit maakt de aanpak specifieker en zorgt ervoor dat het risico verlaagd wordt dat andere eiwitten ook meer tot expressie komen.
Er is ook een ander onderzoek, geleid door Eric Reits (oprichter ‘doodgezwegen’), dat onderzoek doet naar de zogenaamde vuilnismannen van de cellen. Deze vuilnismannen moeten eiwitten opruimen die niet goed kunnen functioneren of niet de juiste taken uitvoeren. In de meeste lichaamscellen lukt het deze vuilnismannen om het schadelijke Huntingtine te verwijderen, maar in aangetaste hersencellen lijkt dit niet te lukken. Reits denkt dat in deze cellen te weinig enzymen actief zijn die het schadelijke Huntingtine kunnen herkennen. Dit verklaart ook meteen waarom de ziekte vooral de hersenen aantast. Reits probeert nu te achterhalen welke specifieke enzymen het schadelijke Huntingtine kunnen herkennen en afbreken zodat daar vervolgens een manier gezocht kan worden deze enzymen te activeren.

Kan het lukken een medicijn te hebben binnen 10 jaar?
Onderzoekers durven nog geen precieze cijfers te geven, maar zeggen wel dat als alles goed gaat er over tien jaar een medicijn kan zijn. Toch is het belangrijk in gedachten te houden dat één …. Ervoor kan zorgen dat het onderzoek twee tot drie jaar langer duurt.

Samenvatting
Er wordt in Nederland onderzoek gedaan naar drie verschillende mogelijkheden als medicijn:

  • Het verwijderen van de code voor de knipplaatsen in het mRNA.
  • Voorkomen dat het schadelijke eiwit gaat klonteren.
  • Specifieke enzymen activeren die het schadelijke eiwit kunnen herkennen en afbreken.

Er zit nog een tijd voor ons tot een daadwerkelijk medicijn, maar wetenschappers hopen binnen 10 jaar een medicijn te hebben.

Geschreven door: Chiara Glen

Meer weten over dit onderwerp? Bezoek dan de volgende websites:

  • (sd). Opgehaald van Campagneteam Huntington: http://www.campagneteamhuntington.nl/
  • Huntington. (sd). Opgehaald van Hersenstichting: https://www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/hersenaandoeningen/huntington?gclid=CLq9kqT3xc4CFVXGGwodnUQPsw
  • Huntington disease. (2016, 8 9). Opgehaald van Genetics Home Reference: https://ghr.nlm.nih.gov/condition/huntington-disease
  • Huntington’s disease. (2014, 10 30). Opgehaald van NHS choises: http://www.nhs.uk/conditions/huntingtons-disease/pages/introduction.aspx#
  • Lalieu, E. (sd). Aandacht voor ‘doodgezwegen’ ziekte van Huntington. Opgehaald van Kennislink: http://www.kennislink.nl/publicaties/aandacht-voor-doodgezwegen-ziekte-van-huntington
  • What is Huntington’s Disease? (2016). Opgehaald van Huntington’s Disease Society of America: http://hdsa.org/what-is-hd/

Bron afbeelding:
http://www.yourgenome.org/sites/default/files/styles/banner/public/banners/facts/what-is-huntingtons-disease/huntingtondisease-02.jpg?itok=iZGjwK4B

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>
*
*